Thời gian bùng phát đại dịch, nhiều nhà báo đã có mặt ở những điểm nóng để thông tin đầy đủ về công tác phòng, chống dịch. (Ảnh:Kim Điều)

Thực trạng phát triển

“Báo cáo công tác báo chí năm 2021 và phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp năm 2022”, cho biết thực trạng phát triển của cơ quan báo chí. Về số lượng, tính đến ngày 30-11-2021, cả nước có 816 cơ quan báo chí, trong đó 114 báo thực hiện hai loại hình, 116 tạp chí thực hiện hai loại hình, 557 báo và tạp chí in, 29 báo và tạp chí điện tử; 72 cơ quan có giấy phép hoạt động PTTH với 2 đài quốc gia (Đài THVN, Đài TNVN), 1 Đài TH KTS VTC, 64 đài địa phương, 5 đơn vị hoạt động truyền hình không có hạ tầng phát sóng truyền hình riêng (Truyền hình Nhân Dân, Truyền hình Thông tấn, Truyền hình Quốc phòng Việt Nam, Truyền hình Công an Nhân dân, Truyền hình Quốc hội).

So với năm 2020, số lượng cơ quan báo giữ nguyên; tăng 37 cơ quan tạp chí. Hiện có 316 tạp chí khoa học, chủ yếu in. Các tạp chí khoa học đang tích cực thực hiện chuyển đổi số, thực hiện thêm loại hình tạp chí điện tử. Có 260 tạp chí khoa học trong danh mục được tính điểm.

Nhân sự hoạt động trong lĩnh vực báo chí có khoảng 40.000 người, trong đó khối PTTH xấp xỉ 17.000 người. Cả nước hiện có 17.161 người được cấp thẻ nhà báo kỳ hạn 2021-2025 (giảm 3.971 thẻ nhà báo so với kỳ hạn 2015-2020).

Về tài chính, năm 2021, kinh tế báo chí tiếp tục gặp nhiều khó khăn. Nhiều cơ quan báo chí phải giảm trang, giảm kỳ xuất bản, một số cơ quan báo chí phải tạm ngừng xuất bản bản in trong thời gian thực hiện giãn cách xã hội. Doanh thu của nhiều đài giảm mạnh, có đài sụt giảm đến 70% doanh thu quảng cáo, tài trợ, hợp tác truyền thông.

Khảo sát, nắm bắt số liệu của 159 cơ quan báo chí in và điện tử (81 báo, 78 tạp chí), cho thấy tổng doanh thu 3 năm giảm (doanh thu trong năm 2021 tính đến tháng 9-2021). Cụ thể: năm 2019 là 3.091 tỷ đồng, năm 2020 là 3.115 tỷ đồng, năm 2021 là 2.123 tỷ đồng, giảm 31,4% so với 2020. Trong đó, tổng doanh thu khối báo: năm 2019 là 2.784 tỷ đồng, năm 2020 là 2.855 tỷ đồng, năm 2021 là 1.952 tỷ đồng, giảm 30,6% so với 2020; tổng doanh thu khối tạp chí: năm 2019 là 307 tỷ đồng, năm 2020 là 259 tỷ đồng, năm 2021 là 170 tỷ đồng, giảm 29,4% so với 2020.

Về công tác thanh tra, kiểm tra, các cơ quan chuyên môn của Bộ TT&TT đã xử phạt vi phạm hành chính 20 cơ quan báo chí tổng số tiền 780,9 triệu đồng; 11 trường hợp vi phạm quy định thông tin điện tử với tổng số tiền trên 467,5 triệu đồng; tước quyền sử dụng giấy phép hoạt động báo chí đối với 1 cơ quan báo chí và thu hồi thẻ nhà báo của 3 trường hợp; tước quyền sử dụng giấy phép mạng xã hội và tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm đối với 3 trường hợp. Thanh tra Sở TTT&TT các địa phương xử lý đối với 13 cơ quan báo chí, trong đó xử phạt vi phạm hành chính 8 cơ quan báo chí với tổng số tiền phạt 266,5 triệu đồng. Tính đến hết tháng 11-2021, Ban Kiểm tra Hội Nhà báo Việt Nam đã tiếp nhận hơn 100 đơn thư phản ánh, khiếu nại, tố cáo và đã xử lý 8 vụ vi phạm đạo đức nghề nghiệp, với nhiều hình thức kỷ luật.

Nhà báo theo chân thầy thuốc chống dịch vào hẻm nhỏ. (Ảnh:Kim Điều)

Kết quả 3 năm quy hoạch

“Báo cáo sơ kết 3 năm thực hiện Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025” cho biết, đối với các cơ quan báo chí in, báo điện tử, đến nay việc sắp xếp đã cơ bản hoàn thành tại 29/29 bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ; 33/33 tổ chức Hội ở Trung ương và Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh; 31/31 địa phương (chỉ còn Báo Tuổi trẻ vẫn đang trực thuộc Thành đoàn TPHCM). Thực hiện quy hoạch đã giảm 39 cơ quan báo thuộc các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ và tổ chức Hội ở Trung ương; giảm 31 cơ quan báo thuộc các địa phương. So với năm 2019 có 195 cơ quan báo thì tới năm 2021 đã giảm 70 cơ quan báo (giảm 36%).

Đối với khối phát thanh, truyền hình (báo nói, báo hình): đã hoàn thành việc sắp xếp. Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện xong việc sắp xếp các kênh truyền hình khu vực của các Trung tâm Truyền hình khu vực của Đài, hình thành 2 kênh truyền hình quốc gia VTV8 (trên cơ sở sắp xếp kênh VTV Huế, VTV Đà Nẵng, VTV Phú Yên) và VTV9 (trên cơ sở sắp xếp kênh khu vực Đông Nam Bộ VTV9 và VTV Cần Thơ 1); thực hiện sắp xếp 3 đơn vị hoạt động truyền hình (sản xuất chương trình để phát sóng trên Đài THVN) của Bộ LĐTB&XH, Bộ Công thương và Hội Chữ Thập đỏ Việt Nam.

Mỗi Đài PTTH địa phương có 1 kênh phát thanh thời sự chính trị tổng hợp, 1 kênh truyền hình phục vụ nhiệm vụ chính trị, thông tin tuyên truyền thiết yếu (gọi tắt là kênh thiết yếu) của địa phương. Riêng Hà Nội và TPHCM, mặc dù trong Quy hoạch nêu mỗi đài có tối đa 2 kênh phát thanh, 2 kênh truyền hình thiết yếu, tuy nhiên, đến thời điểm này, Đài Truyền hình TPHCM và Đài PTTH Hà Nội vẫn chỉ duy trì mỗi đài có 1 kênh truyền hình thiết yếu; Đài Tiếng nói nhân dân TPHCM (VOH) và Đài PTTH Hà Nội vẫn chỉ có 1 kênh phát thanh thời sự - chính trị tổng hợp (là kênh gắn liền với giấy phép hoạt động phát thanh).

Việc xây dựng đề án cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện. Bộ TT&TT phối hợp chặt chẽ với Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Báo Nhân Dân, Báo Quân đội Nhân dân, Báo Công an Nhân dân định hướng, cùng xây dựng đề án cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện. Do 6 cơ quan này có mô hình tổ chức, cơ chế tài chính đặc thù khác nhau, nên khi xây dựng mô hình cơ quan truyền thông chủ lực đa phương tiện có những cách tiếp cận khác nhau. Bộ TT&TT đã làm việc, trao đổi và có văn bản gửi 6 cơ quan nêu các nội dung gợi mở, hướng dẫn trong xây dựng đề án nhằm định hướng để các cơ quan bám sát mục tiêu, xác định rõ nội hàm chủ lực, thế mạnh đặc thù riêng, tránh chồng chéo, gây lãng phí.

Về rà soát, cấp lại giấy phép hoạt động báo chí. Bộ TT&TT đã xem xét, cấp lại giấy phép hoạt động báo chí cho hơn 130 cơ quan báo chí, trong đó có một số cơ quan báo chí được cấp lại giấy phép cùng với cấp phép thực hiện thêm loại hình điện tử. Có một số trường hợp tạp chí đã hết thời hạn của giấy phép hoạt động báo chí nhưng chưa được xem xét cấp phép lại vì quá trình xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan báo chí cho thấy nhiều vấn đề không đảm bảo đủ điều kiện có thể cấp phép hoạt động tiếp tục.

Quá trình thực hiện Quy hoạch, báo cáo chỉ ra một số hạn chế, thiếu sót. Nhiều hạn chế thiếu sót trong 3 năm qua đã được nhở, chấn chỉnh trong giao ban báo chí, trao đổi trực tiếp với lãnh đạo tạp chí, ban hành văn bản, kiểm tra, thanh tra, xử phạt vi phạm hành chính. Riêng Cục Báo chí xử phạt vi phạm hành chính 18 tạp chí với tổng số tiền 666.600.000 đồng, trong đó: Thu hồi giấy phép hoạt động 1 tạp chí của Trung tâm thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam do không thực hiện quy hoạch báo chí; Tước quyền sử dụng có thời hạn đối với 2 tạp chí (1 tạp chí của Viện thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam).

Hình ảnh thường thấy về nhà báo thời đại dịch. (Ảnh:Kim Điều)

Trong thời gian tới, báo cáo nêu giải pháp hàng đầu là: “Kiên trì thực hiện Quy hoạch, tiến hành sơ kết 3 năm thực hiện Quy hoạch báo chí để đánh giá toàn diện kết quả hoạt động, những vấn đề đặt ra và bài học kinh nghiệm, các nhận thức mới, từ đó đề xuất các mục tiêu, giải pháp trong giai đoạn 2022 – 2025”.

                                                                                      Trần Tú- Duy Tương

https://opensky.vn/thuc-trang-va-ket-qua-3-nam-quy-hoach-bao-chi