Phản ánh đến Báo Pháp luật Việt Nam, một số hộ dân sinh sống tại xóm Tốc Tát (cũ) nay là xóm Thôn Ga, xóm Lũng Nậm, xóm Nà Khoang...thuộc xã Quang Trung, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng bức xúc về việc Công ty Cổ phần Công nghiệp Mangan Cao Bằng (gọi tắt là Công ty Mangan Cao Bằng) khai thác quặng Magan sai diện tích được cấp phép gây tụt mạch nước ngầm ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt và việc trồng trọt canh tác của người dân.

Tuy nhiên việc này chưa bị các cơ quan chức năng có thẩm quyền của tỉnh Cao Bằng ngăn chặn, xử lý dứt điểm gây bức xúc cho người dân nơi đây.

Theo tìm hiểu của PV Báo Pháp luật Việt Nam được biết, năm 2008, Công ty Cổ phần Công nghiệp Mangan Cao Bằng được UBND tỉnh cho thuê đất khai thác quặng Mangan tại xóm Lũng Giạng, Lũng Nậm; xưởng sơ chế và bãi chứa quặng tại xóm Tốc Tát, xã Quang Trung, huyện Trà Lĩnh (nay là huyện Trùng Khánh).

Tiếp đến ngày, 19/02/2021, UBND tỉnh Cao Bằng cấp giấy phép khai thác số 285/GP-UBND cho Công ty cổ phần Công nghiệp Mangan Cao Bằng được khai thác quặng Mangan tại mỏ Tốc Tát, xã Quang Trung và xã Tri Phương, huyện Trà Lĩnh nay là xã Quang Trung, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng để cung cấp nguyên liệu cho dự án tổ hợp sản xuất các sản phẩm từ Mangan với diện tích khu vực khai thác là 181ha thời gian khai thác là 30 năm, công suất khai thác là 53,200 tấn/năm, phương pháp khai thác lộ thiên và hầm lò.

Cũng trong năm 2009, UBND huyện Trà Lĩnh (cũ) đã có quyết định số 46/QĐ-UBND thu hồi 66.728,5 m2 đất rừng, vị trí thửa đất tại xóm Tốc Tát cũ nay là xóm Thôn Ga thửa đất số 198, tờ bản đồ số 02 của ông Nông Xuân Thanh, trú tại xóm Tắng Giường - Ngã Tư, xã Quang Trung để giao cho Công ty Mangan Cao Bằng làm xưởng sơ chế và bãi chứa quặng.

Tuy nhiên, hiện nay Công ty Mangan Cao Bằng lại không thực hiện theo đúng với Quyết định cho thuê đất của UBND tỉnh Cao Bằng năm 2008 và Quyết định thu hồi đất của UBND huyện Trùng Khánh năm 2009 khi Công ty Mangan Cao Bằng đã hô biến khu đất làm xưởng sơ chế và bãi chứa quặng thành hai hầm lò phục vụ việc khai thác quặng Mangan và bãi thải ngay phía ngoài.

Trao đổi với PV Báo Pháp luật Việt Nam, một hộ dân bức xúc cho biết: “Trước đây nguồn nước phục vụ việc cày cấy từ suối và mạch nước ngầm còn nhiều, mỗi năm người dân chúng tôi tiến hành cấy lúa ruộng rộc đã khó khăn khi nằm dưới chân của sườn núi làm mỗi vụ chúng tôi thu được 50 đến 60 bao thóc, cung cấp gần đủ lương thực cho gia đình.

Nhưng mấy năm gần đây, Công ty Mangan Cao Bằng tiến hành khai thác quặng ở vị trí này làm cho mạch nước ngầm tụt khiến cho việc cày cấy của gia đình tôi vô cùng khó khăn, phải chờ mưa xuống, năng suất lúa giảm đi một nửa...Chúng tôi đã kiến nghị với Công ty và chính quyền địa phương xem xét có phương án bồi thường hay hỗ trợ cho người dân nhưng chưa được giải quyết...”.

Tiếp lời, bà Nông Thị N, xóm Nà Khoang, thị trấn Trà Lĩnh, huyện Trùng Khánh bức xúc cho biết: “Công ty Mangan Cao Bằng không chỉ khai thác hầm lò không đúng vị trí, mà khi khai thác 2 hầm lò tại khu vực xưởng sơ chế và bãi chứa quặng còn ăn sâu vào đất của gia đình tôi và một hộ gia đình khác trong xóm Thôn Ga.

Khi phát hiện, tôi đã đại diện cho các hộ gia đình khác bị ảnh hưởng làm đơn gửi đến UBND xã Quang Trung, UBND huyện Trùng Khánh và UBND tỉnh Cao Bằng đề nghị giải quyết để đảm bảo quyền lợi cho người dân chúng tôi, nhưng không hiểu UBND huyện Trùng Khánh tiến hành kiểm tra kiểu gì mà lại trả lời cho gia đình nhà tôi là Công ty này khai thác khoáng sản trong phạm vi được cấp giấy phép khai thác trong khi diện tích đất bề mặt vẫn thuộc quyền quản lý của gia đình tôi...Tôi mong UBND tỉnh Cao Bằng nghe thấu tiếng kêu cứu của người dân chúng tôi”.

Liên quan đến sự việc này, trao đổi với PV Báo Pháp luật Việt Nam, ông Trịnh Trường Huy, Chủ tịch UBND huyện Trùng Khánh cho biết: “Công ty Mangan Cao Bằng được UBND tỉnh cấp phép và khai thác trong phạm vi chỉ giới giấy phép được cấp.

Trong năm nay UBND huyện Trùng Khánh đã tiến hành kiểm tra về việc chấp hành các quy định của pháp luật trong hoạt động khai thác khoáng sản quản lý sử dụng đất và bảo vệ tài nguyên môi trường tại mỏ mangan Tốc Tát.

Quá trình kiểm tra, Công ty Mangan Cao Bằng đã cung cấp đầy đủ hồ sơ pháp lý, giấy phép khai thác, báo cáo đánh giá tác động môi trường, kết quả quan trắc môi trường, giấy tờ thuê đất và hợp đồng lao động đối với công nhân khai thác...”.

Trước câu hỏi của PV về việc Công ty Mangan Cao Bằng bị phản ánh khai thác hai hầm lò sâu dưới lòng đất sai hướng và sai so với giấy phép được cấp? ông Huy cho biết, trước đó ông Hoàng Văn Tiến, Trưởng Phòng TNMT huyện Trùng Khánh mới đi kiểm tra trực tiếp cùng ông Hoàng Văn Thảo, Phó chủ tịch UBND huyện này vào ngày 24/11/2021.

Trả lời câu hỏi của PV, Trưởng phòng tài nguyên môi trường huyện Trùng Khánh Hoàng Văn Tiến cho biết: “Những phản ánh kiến nghị của người dân đã được UBND huyện giải quyết, quá trình kiểm tra không phát hiện ra sai phạm.

Việc người dân phản ánh khai thác vào vị trí đổ thải là không chính xác... Sau đó, đề nghị PV liên hệ với chuyên viên phòng tài nguyên môi trường để nắm bắt thông tin và hồ sơ...”.

Tuy nhiên khi trao đổi với PV Báo Pháp luật Việt Nam, chuyên viên Phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Trùng Khánh cho biết: “Quá trình kiểm tra ở các điểm khai thác lộ thiên về cơ bản công ty này khai thác theo giấy phép, còn việc Công ty Mangan Cao Bằng khai thác hai hầm lò thì khi đi kiểm tra chúng tôi không thể xuống hầm kiểm tra được vì còn liên quan đến kỹ thuật và an toàn lao động.

Ở Phòng TNMT không thể có thiết bị quan trắc, đo đạc độ sâu và diện tích khai thác dưới hầm được. Việc này UBND huyện cũng đã có báo cáo lên UBND tỉnh Cao Bằng và Sở TNMT tỉnh tiến hành thanh tra toàn diện việc khai thác của công ty vào đầu năm 2022...”.

Chuyên viên phòng TNMT huyện Trùng Khánh cho biết thêm: “Người dân kiến nghị về việc công ty này khai thác vào phần diện tích của người dân là đúng nhưng theo luật khoáng sản thì khai thác hầm lò sâu dưới lòng đất nên không phải đền bù phần diện tích trên bề mặt...Hơn nữa việc này, phải do UBND tỉnh và Sở TNMT tiến hành kiểm tra, đo đạc mới có kết quả chính xác được vì huyện không có đủ năng lực”.

Sau đó PV Báo Pháp luật Việt Nam đã trao đổi với những người dân về quan điểm xử lý của chính quyền huyện Trùng Khánh thì người dân nơi đây tỏ ra vô cùng bức xúc khi cho rằng: “ Việc khai thác quặng Mangan  của Công ty Mangan Cao Bằng sâu dưới lòng đất mà chưa bồi thường cho người dân chúng tôi chẳng may có sập hầm lò trong quá trình khai thác thì tài sản hoa màu, đất đai của người dân chúng tôi ai là người chịu trách nhiệm, chưa kể nếu xảy ra vụ sập mỏ làm hai người chết như vụ sập mỏ ở Công ty Nam Mạch thì dân chúng tôi biết phải làm sao...”.

Báo Pháp luật Việt Nam đề nghị UBND tỉnh Cao Bằng nhanh chóng chỉ đạo các đơn vị chức năng tiến hành thanh kiểm tra, làm rõ hoạt động khai thác của Công ty cổ phần công nghiệp Mangan Cao Bằng để đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng cho người dân. Đồng thời xử lý nghiêm những sai phạm (nếu có) trong quá trình thanh kiểm tra.

Trước đó, cũng tại huyện Trùng Khánh tỉnh Cao Bằng đã xảy ra vụ sập mỏ mangan ở xóm Bản Khuông - Cốc Chia, xã Đoài Dương, do Doanh nghiệp thương mại Nam Mạch khai thác xảy ra tai nạn nghiêm trọng. Hậu quả, do bị thương và ngạt khí nên anh Lý Văn Thanh (SN 2004, trú tại xóm Nà Đon, xã Quảng Lâm, huyện Bảo Lâm, tỉnh Cao Bằng) tử vong tại chỗ, anh Thào A Tú (SN 2003, trú tại xóm Tổng Ngoảng, xã Quảng Lâm, huyện Bảo Lâm, Cao Bằng) bị thương nặng, được đưa đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh cấp cứu, tuy nhiên do bị đa chấn thương kết hợp mất nhiều máu nên đã không qua khỏi.

Thông tin về vụ việc này, Trung tá, Bế Tuấn Minh, Trưởng Công an huyện Trùng Khánh cho biết : “Vụ sập mỏ làm 2 người chết do Công ty Nam Mạch khai thác đang được Công an huyện Trùng Khánh củng cố hồ sơ và khởi tố vụ án để điều tra trong thời gian tới...”.

Báo Pháp luật Việt Nam sẽ tiếp tục thông tin.