Tuyệt tác thiên nhiên dệt nên huyền thoại kho báu đá

(Đại Lộ) - Vùng duyên hải Miền Trung tỉnh Phú Yên đầy nắng và gió, nơi mà tạo hóa kiến tạo thành tuyệt tác thiên nhiên Gành Đá Đĩa. Dệt nên huyền thoại kho báu biến thành đá, làm thổn thức trái tim dân bản địa đến khách thập phương tìm về để một lần tận mắt chiêm ngưỡng, được nhà nước công nhận là thắng cảnh thiên nhiên cấp quốc gia năm 1998.

Tận nơi chiêm ngưỡng kho báu biến thành đá

Chúng tôi vượt hơn 156 km từ thành phố Buôn Ma Thuột về phía Đông Bắc dọc theo Quốc lộ 26 hướng đi Nha Trang, đến km 62 rẽ đường tỉnh 691 ngang qua vườn Quốc gia Ea Sô khung cảnh hai bên đường là rừng đặc dụng, có vài chú khỉ chạy tung tăng thấy xe đi qua chúng nhảy vào bụi rậm, thỉnh thoảng chúng tôi bắt gặp sóc, chồn chạy băng qua đường hay chim cu, bìm bịp. Khiến dân phượt không khỏi mê mẩn bức tranh sống động giữa núi rừng Tây Nguyên trước khi xuống đồng bằng.


Những khối đá hình lăng trụ được xếp chồng lên nhau 

Đi hết phong cảnh núi rừng thì cũng vừa chạm địa phận tỉnh phú yên. Cách thành phố Tuy Hòa (Phú Yên) khoảng 40km đi từ thị trấn Chí Thạnh huyện Tuy An đi theo đường xã lộ Cây Keo-An Ninh về hướng đông chừng 10 km là đã đến Gành Đá Đĩa (thuộc thôn 6 xã An Ninh Đông). Giữa cái nắng nóng gay gắt của Miền Trung làm chúng tôi cũng thấm mệt. Mặc dù vậy để thỏa tính tò mò chúng tôi quyết không nghỉ ngơi mà tìm hiểu thực hư.

Cũng là chất liệu đá nhưng Gành Đá Đĩa không gồ ghề, thô ráp mà được kiến tạo, sắp xếp đều tăm tắp nhìn từ xa như cái tổ ong khổng lồ (dài tới 200m và rộng khoảng 50m) trông thật kỳ thú. Hình thành cách đây khoảng 200 triệu năm, Gành Đá Đĩa không giống bất kỳ gành đá nào dọc bờ biển nước ta. Đi xuống mép biển nhìn vào gành thấy những tầng đá lô nhô là những trụ đá nơi cao, nơi thấp hoặc thẳng đứng hoặc hơi nghiêng nghiêng so với mặt nước biển, tạo thành một cảnh quan rất kỳ vĩ, nhô ra biển ngày đêm vui đùa với từng đợt sóng vỗ vào đá tung bọt trắng xóa.


Giếng đá ở xã An Ninh Đông

Theo các nhà khoa học, loại đá bazan nơi đây được hình thành do hoạt động phun trào của núi lửa hàng triệu năm trước. Nham thạch phun ra từ miệng núi lửa gặp nước biển lạnh nên đông cứng lại đồng thời xảy ra hiện tượng ứng lực trên toàn bộ khối nham thạch theo mạch dọc, xiên, ngang tạo thành những cột đá hình lăng trụ thẳng đứng san sát nhau hoặc nghiêng nghiêng theo thế vươn ra biển. Những khối đá có tiết diện hình tròn, hình lục giác, lăng trụ xếp chồng lên nhau đều tăm tắp tựa như những chồng Đĩa liền nhau nằm bên bờ biển. Có lẽ vì vậy mà có tên là Gành Đá Đĩa. Hay người dân nơi đây lưu truyền lại truyền thuyết, từ thời xa xưa lắm ở nơi đây có đôi vợ̣ chồng giàu có nhất vùng nhưng sống với nhau không có muộn con nào, số phận ngườ̀i vợ̣ không may lâm bệnh chết sớm. Sau khi an táng vợ̣, ngườ̀i chồng đem nhiều tài sản phát cho người nghèo trong vùng, phần còn lại cất giấu trong kho nằ̀m cạnh bờ̀ biển rồi xuất gia tu hành. Đến khi vị tu sĩ này qua đờ̀i, nhiều kẻ gian mưu toan chiếm đoạt kho báu nhưng sau nhiều lần thăm dò kho bấu bất thành, bọn chúng chất củi đốt cháy nơi nghi ngờ cất giấu vàng bạc. Ngọn lửa mớ́i cháy lên, bất ngờ một cơn giông lốc ập đến cuốn bay những kẻ gian, cùng lúc đó một tiếng nổ kính hoàng dội vang. Sáng ra, người dân nhìn thấy ở̉ nơi phát ra tiếng nổ là nhữ̃ng phiến đá to hình lục giác chất chồng lên nhau thành những cột đá giống như nhữ̃ng đồng tiền xếp thành cọc.


Con đường đá làng Phú Hạnh

Không chỉ độc đáo về mặt kiến tạo, Gành còn gây ấn tượng đặc biệt bởi những gam màu thay đổi liên tục trong ngày. Hàng ngàn, hàng vạn phiến đá được khoác “áo” màu đen huyền bí nổi bật giữa biển xanh ngắt. Tuy nhiên, người dân nơi đây cho biết lúc mặt trời vừa ló dạng, đá được phủ ánh vàng rực rỡ của tia nắng đầu ngày, còn khi hoàng hôn dần buông, đá lại được nhuộm hồng bởi ráng đỏ của ánh chiều. Đặt chân lên các phiến đá sẽ được cảm nhận làn nước mát lạnh vỗ về khi những đợt sóng nối tiếp nhau xô vào gành.

Bên cạnh gành là Bãi Bàng có bãi cát trắng mịn ôm lấy bờ như vành trăng khuyết, những khối đá lớn màu vàng khá đẹp cùng hàng bàng xanh mướt. Bờ biển thoai thoải. Đây là nơi lý tưởng để tắm biển và thưởng thức các món hải sản tươi ngon, đặc biệt là sò huyết đầm Ô Loan danh bất hư truyền. Phía Đông là Vịnh Xuân Đài nổi tiếng, được Vietkings bầu chọn vào top 10 thưởng lãm vùng vịnh đẹp của Việt Nam. Phía Bắc là ngọn hải đăng sừng sững trên đỉnh cao của Gành Đèn soi đường cho tàu thuyền ra vào Vịnh Xuân Đài, kiến trúc nổi bật như hải đăng Đại Lãnh, song hải đăng Gành Đèn có vị trí khá đẹp khi có thể ngắm nhìn toàn bộ cảnh quan của vùng đất biển, cảm nhận từng cơn gió nhẹ ùa vào làm tan biến nóng bức giữa trưa.

Ghé xóm nhà đá độc lạ

Men dọc Gành Đá Đĩa đứng chân là thôn Phú Hạnh, Phú Lương, Phú Hội, Phú Sơn.  Là những xóm đá vô cùng độc đáo “đủ sức níu chân du khách bằng những tour du lịch khám phá”. Từ những ngôi nhà, giếng nước, cầu ao, con đường đến cả những ngôi mộ cũng được làm bằng đá.


Gành Đá trông giống như một tổ ong khổng lồ

Những người quê nơi đây rất hiền hòa mến khách, ngoài công việc đồng ruộng và đi biển họ còn chế tác , ghép những thể đá hình lăng trụ vào những công trình bằng đá và nhà bằng đá. Hiếm có nơi nào mà việc xây dựng các công trình dân dụng lại tốn ít chi phí nhưng nhiều công sức, ở đây chẳng phải mất nhiều tiền mua vật liệu xây dựng. Đá thiên nhiên bị chôn vùi trong lòng đất nhiều vô kể sau bao sự cố lở núi. Quá trình vỡ đất để canh tác ở những thửa quanh núi Hòn Bồ, nông dân lật đá gôm lại khiêng về để dựng nên những công trình bằng đá vừa rất đặc trưng vừa bền chắc. “Sau khi đá được lật và khiêng đi hết để lộ ra lớp đất màu mỡ thì hạt bắp mẩy hơn, bụi khoai “đẻ” thêm nhiều củ”, cụ Nguyễn Văn Tư hào hứng nói và cho biết thêm: thợ xây toàn là người địa phương cả. Những nông, ngư dân sống cạnh Gành Đá Đĩa đã mày mò nghiên cứu những thế đá hình lăng trụ ở danh thắng này rồi mô phỏng, dựng nên móng, trụ và các bức vách cho ngôi nhà và các công trình dân dụng khác của mình.


Một góc công trình xây dựng bằng đá 

Các thợ xây sử dụng đá nguyên tảng chứ không gọt đẽo gì cả. Họ khéo léo lựa chọn những tảng đá khép kín bề mặt với nhau sao cho vừa đẹp vừa hạn chế khoảng trống nhằm tạo sự liên kết chặt chẽ và bền vững. Đặc biệt, với những góc nhà và trụ cột càng đòi hỏi kỹ thuật sắp xếp đá thật tinh tế. Theo thợ xây Trần Văn Tình, để có một căn nhà hoặc chuồng bò rộng khoảng 60-70m2, phải bỏ ra 2 năm để lật và tập kết đá về nơi xây dựng, sau đó nếu huy động được 4 thợ thì phải mất thêm tháng rưỡi nữa để lựa chọn, sắp xếp đá thành những trụ, bức vách rồi dùng ngói, tôn hoặc tranh để lợp mái. Vách dày tới nửa thước nên làm ta không khỏi tò. Chỉ với một loại vật liệu xây dựng duy nhất là đá chứ không hề dùng sắt, thép hoặc các chất kết dính như vôi, xi măng, vậy mà chưa có ngôi nhà đá nào ở đây bị sập dẫu trải qua bao mùa gió bão”, cụ Tư tiếp lời và cho biết thêm: “Thoạt nhìn những ngôi nhà đá gam màu trầm lợp mái tôn, người ta nghĩ trong nhà nóng lắm, thế nhưng nhờ lớp tường dày nên cách nhiệt rất tốt. Lúc trời nắng thì nhà mát mẻ, còn khi trời lạnh, trong này luôn ấm áp”. Thực vậy, đang gần như phát sốt với cái nóng hầm hập hơn 38oC ngoài trời nhưng vừa bước vào ngôi nhà đá chợt thấy mát mẻ, dễ chịu ngay. Từng cơn gió mang không khí trong lành từ phía biển lùa qua những ô thông gió được thiết kế bằng... đá. Quả là không phương tiện làm lạnh hiện đại nào có thể sánh bằng. Đến xem chuồng bò gần đó, không khí cũng mát lạnh như có máy điều hòa nhiệt độ. Mấy con bò đang ung dung gặm cỏ tươi được chất đầy trong máng. Ông Tư cho biết bò ở vùng này lớn nhanh lắm. Nhà nông thường mua những con ốm trơ xương từ nơi khác về để vỗ béo. Chỉ tròm trèm một năm là chúng trở nên béo tốt, lông láng mướt, giá mỗi con tăng cả chục triệu đồng.

Đưa chúng tôi đi xem giếng nước có độ sâu chừng 6m với thành vách và miệng giếng hình tròn được quây bằng đá khá đẹp, cụ nói: “Giếng này đã có từ mấy chục năm trước. Thuở nhỏ được tắm gội bên những giếng đá mát lạnh thế này, lớn lên thì giúp mẹ gánh những đôi nước về nhà dùng”. Tôi dòng dây múc một gàu nước lên để rửa mặt. Nước trong vắt mát lành làm dịu cái nóng gay gắt giữa buổi trưa hè.


Ngôi mộ đá trông giống như một chiếc đĩa

Chia tay Gành đá trên đường trở về  khoảng 10km chúng tôi có cơ hội ghé thăm nhà thờ cổ nhất Việt Nam – Nhà thờ Mằng Lăng, được xây dựng cách đây hơn 125 năm. Với kiến trúc Gothic trong khuôn viên rộng lớn 5000 m2, đây là một trong những công trình Công giáo nổi bật nhất cả nước, là nơi đang lưu giữ cuốn sách in chữ quốc ngữ đầu tiên ở Việt Nam  xuất bảng tại RoMa, Italia nay vẫn còn nguyên vẹn.

Hồng Phước/VTOTO

Ý kiến của bạn

   Mã xác nhận  

  •   
  •  

Tin khác

Thông tin doanh nghiệp