Những người bạn của Syria bỏ chạy tán loạn

“Những người bạn của Syria” do Mỹ đứng đầu đang bỏ chạy khỏi Syria sau khi đã rót hàng tỷ đô la cho các phe nhóm đối lập và phiến loạn.

Đánh hội đồng Syria

Tờ Foreign Affairs của Mỹ mới đây có bài phân tích về thất bại của phe đối lập Syria, trong đó nhấn mạnh rằng tình thế đảo chiều không chỉ do Nga hay Iran can thiệp mà còn do “Những người bạn của Syria” đã chùn bước.

Nếu như cách đây 5 năm, trong bối cảnh chính phủ Syria phải đối mặt với sự bất ổn rộng khắp và các vụ đào tẩu của binh sĩ, Mỹ và Pháp đã xây dựng một liên minh được biết đến cái tên là “Những người bạn của Syria” nhằm nhanh chóng “đẩy” nhà lãnh đạo Assad phải ra đi.

Hội nghị đầu tiên của “Những người bạn của Syria” được tổ chức ở Tunis vào tháng 2/2012 thu hút được rất nhiều bên. Ngoại giao nhanh nhạy của Mỹ đã tập trung được tất cả các bên chống Assad chính - Mỹ, Pháp, Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ, Anh và Qatar - và đã bổ sung thêm vào danh sách khách gồm những nước chỉ trích ít hơn như Albania, Áo, và Ấn Độ để có được một tổng số lượng ấn tượng các bên tham gia gồm 60 nước kêu gọi chuyển giao chính trị ở Syria.

Nhung nguoi ban cua Syria bo chay tan loan
Ngoại trưởng Mỹ H. Clinton (bìa phải) bắt tay Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Ahmet Davutoglu tại hội nghị ở Tunis năm 2012

“Những người bạn của Syria” đã tổ chức hơn 3 cuộc gặp vào năm 2012: ở Istanbul, Paris và cuối cùng ở Marrakech. Liên minh đã sử dụng mỗi sự kiện để cam kết thêm viện trợ cho phe đối lập và thể hiện sự phản đối ra bên ngoài trước ống kính máy quay với hi vọng đem lại cho họ có được sự hợp pháp quốc tế.

Vào tháng 12/2012 ở Marrakech, một kỷ lục bị phá vỡ khi có 114 đại biểu quốc tế kêu gọi lật đổ nhà lãnh đạo Syria Assad.

Song hội nghị “Những người bạn của Syria” đã suy giảm một cách rõ ràng. Phần lớn các đại biểu chỉ ở đó vì nó là sự thay thế miễn phí cho việc phải hành động. Một số nước còn tư lợi hơn, đơn giản chỉ tìm cách ghi điểm với Washington hoặc “cầu xin” đặc ân từ các vương quốc dầu mỏ Arab.

Nhung nguoi ban cua Syria bo chay tan loan
"Những người bạn của Syria" tại Istanbul vào tháng 4/2012

Vào năm 2012 và 2013, Syria chuyển từ bất ổn bạo lực sang một trong những cuộc nội chiến mà Foreign Affairs đánh giá là “thảm khốc nhất trong thời đại của chúng ta”. “Những người bạn của Syria” là bên phải chịu một phần lớn trách nhiệm cho những gì đã diễn ra sau đó.

Thổ Nhĩ Kỳ đã mở cửa lãnh thổ của mình cho quân phiến loạn vũ trang vào mùa Hè năm 2011 và đã không có nỗ lực thực sự nào để giữ những kẻ cực đoan nước ngoài ở bên ngoài cho tới những năm sau đó, khi mà tình hình ở phía Bắc Syria đã không còn kiểm soát được nữa.

Qatar được cho là đã đổ 3 tỷ USD để hỗ trợ cuộc nổi dậy trong suốt 2 năm đầu tiên. Đối thủ truyền kiếp của Qatar là Saudi Arabia đương nhiên đã trong cuộc chơi để đẩy Qatar ra ngoài, tăng cường nhiều hơn nữa sức mạnh của quân nổi dậy Syria.

“Những người bạn của Syria” đã trao quyền cho một lực lượng nổi dậy mà thường xuyên bị chia rẽ, bao gồm hàng trăm nhóm nhỏ tranh giành quyền kiểm soát các ngôi làng và các trạm kiểm soát và nhiều nhóm cực đoan có liên hệ với khủng bố.

Nhung nguoi ban cua Syria bo chay tan loan
"Những người bạn của Syria" không tiếc tiền rót cho các nhóm nổi dậy ở Syria

Tạp chí Mỹ đánh giá ở bất cứ đâu quân nổi dậy giành chiến thắng, các thể chế nhà nước đều sụp đổ và tình trạng vô chính phủ nổi lên, tiếp đó là bùng nổ đợt tuyển mộ chiến binh thánh chiến.

Mỹ vốn đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc vận chuyển vũ khí của Qatar, Saudi Arabia và Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 2012, nhưng vào năm 2013, Tổng thống Obama đã gia tăng dính líu bằng việc ra lệnh cho CIA trực tiếp trả tiền và trang bị cho quân nổi dậy.

Washington đã tốn nhiều thời gian và tiền bạc. Chiến dịch chống lại nhà lãnh đạo Assad nhanh chóng trở thành "một trong những chương trình hành động ngầm tốn kém nhất" trong lịch sử của CIA, đến năm 2015 các khoản chi ngân sách của CIA đã đến 1 tỷ USD.

Tháo chạy khỏi Syria

Đến năm 2013, Mỹ đã lún sâu vào cuộc chiến tranh Syria, nhiều bên trong số Những người bạn của Syria muốn thoát ra ngoài.

Mặc dù London và Paris tiếp tục thúc giục Mỹ can dự sâu hơn vào Syria, Thổ Nhĩ Kỳ và các nước Arab vùng Vịnh vẫn chủ chiến lật đổ ông Assad, thì hầu hết các chính phủ khác ở châu Âu và một số nơi khác không muốn tay bị “vấy bẩn” nhân danh một phe đối lập không được thích, không tin tưởng hay kỳ vọng.

Vì vậy, Những người bạn của Syria bắt đầu rơi rụng dần. Hội nghị tháng 12/2012 ở Marrakech đã đánh dấu chấm hết giai đoạn của những cuộc họp lớn. Từ đó đến nay, chiến dịch chống lại ông Assad đã phải thực hiện với một loạt nhỏ hơn những nước ủng hộ cốt lõi là Pháp, Jordan, Qatar, Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ, Anh và Mỹ.

Nhưng ngay cả những bên ủng hộ quân phiến loạn này cũng không sẵn sàng đi đến cùng và giúp đỡ phe đối lập bị chia tách của Syria xóa, điều cũng có nghĩa sự ủng hộ cho bên đối lập chỉ có một “thành công” là kéo dài cuộc chiến.

“Nhung nguoi ban cua Syria” bo chay tan loan
Máy bay chiến đấu của Nga hạ cánh tại căn cứ Hmeimim của Syria

Vào tháng 9/2015, Nga đã can thiệp để ủng hộ chính quyền của Tổng thống Assad, gây cản trở khả năng can thiệp trên không từ xa của Mỹ và làm nghiêng cán cân quân sự có lợi cho lực lượng chính phủ Syria.

Với sự trợ giúp của không quân Nga, bắt đầu từ đầu năm 2016, quân chính phủ Syria đã bao vây phía Đông Aleppo, một thành trì quan trọng của phe đối lập. Vào cuối năm 2016, Chính quyền của Tổng thống Assda đã chiếm lại toàn bộ thành phố.

Foreign Affairs cho rằng 2 cú đánh nữa vào phe đối lập năm 2016 đã quyết định số phận của phe này: Đầu tiên, Thổ Nhĩ Kỳ đã chuyển sự tập trung của nước này sang các nhóm người Kurd trên đường biên giới của họ, và bắt đầu hạn chế ủng hộ việc thay đổi chế độ để nuôi dưỡng quan hệ tốt hơn với Moscow.

Thứ hai, vào tháng 11/2016, cử tri Mỹ đã bầu ông Donald Trump, người đã chỉ trích sự can dự của Mỹ vào Syria, lên làm tổng thống. Vào tháng 7, ông đã chấm dứt chương trình của CIA mà ông gọi là "đồ sộ, nguy hiểm và hoang phí". Kể từ đó, ông đã nói Mỹ đã hầu như không có sự liên quan nào đến Syria, ngoại trừ việc tiêu diệt IS".

Ads by Blueseed

Ads by Blueseed

“Nhung nguoi ban cua Syria” bo chay tan loan
Các tay súng nổi dậy ở Aleppo vào tháng 10/2016

Những thành viên còn lại của “Những người bạn của Syria” cũng đang rút lui. Vào tháng 6/2017, tân Tổng thống Pháp Emmanuel Macron nói: "Không một ai chỉ cho tôi thấy một người kế nhiệm hợp pháp" Assad.

Anh dường như miễn cưỡng hơn công khai thay đổi quan điểm của mình về nhà lãnh đạo Syria, nhưng lại không có hành động rõ ràng và cũng sẽ không một mình tiến hành chiến tranh.

Trong lúc đó, Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục làm việc với đồng minh của Syria là Nga và Iran thông qua tiến trình hòa bình Astana. Và dù quân đội Thổ Nhĩ Kỳ đang can thiệp ở miền Bắc Syria, nhưng họ tránh xa các cứ điểm của chính phủ và cấm các các phiến quân nổi loạn được họ ủng hộ giao tranh với lực lượng Chính phủ Syria.

Nhiệm vụ của Ankara là xây dựng ảnh hưởng dọc biên giới, làm giảm đi đòn phản công của các chiến binh thánh chiến và đẩy lùi thành công của người Kurd, dù có hay không có ông Assad.

“Nhung nguoi ban cua Syria” bo chay tan loan
Nga không ít lần tuyên bố sẵn sàng cắt giảm lực lượng ở Syria sau hàng loạt chiến thắng quan trọng

Xa hơn về phía Nam, Jordan đang thúc giục các nhóm phiến loạn được nước này hỗ trợ duy trì lệnh ngừng bắn với chính quyền trong khi cố gắng môi giới việc bắt đầu lại trao đổi thương mại biên giới giữa Jordan và Syria. Amman cũng đang cố gắng, phần nào trước sự hối thúc của Israel, đẩy Iran ra khỏi phía Nam Syria.

Saudi Arabia và Qatar không ngừng thể hiện sự thù địch với Tổng thống Assad nhưng họ hầu như không thể hành động mà không cần sự giúp đỡ của Jordan, Thổ Nhĩ Kỳ và Mỹ.

Từ tháng 6/2017, Saudi Arabia và Qatar bận rộn đối đầu nhau. Mới đây, một nhà ngoại giao lâu năm của phương Tây nói với The Guardian: "Saudi Arabia không còn quan tâm đến Syria nữa. Đối với họ, tất cả là về Qatar. Syria đã mất".

Cuộc gặp gần đây nhất của “Những người bạn của Syria” diễn ra ở New York vào tháng 9, đã thu hút 17 bộ trưởng ngoại giao, phần lớn từ các nước châu Âu và Arab, nhưng tuyên bố cuối cùng của họ không nhắc gì đến nhà lãnh đạo Assad.

Theo Bảo Minh/Báo Đất Việt

Ý kiến của bạn

   Mã xác nhận  

  •   
  •  

Tin khác

Thông tin doanh nghiệp