Mỹ-Saudi kế hiểm nhưng Palestine không cúi đầu dâng Jerusalem cho Israel

Về Jerusalem, Mỹ đã lựa chọn thời điểm rất khôn ngoan nhưng đối phó với Israel trong tương lai phụ thuộc vào việc Fatah hay Hamas chiếm ưu thế ở Palestine.

Saudi Arabia đã phản bội Palestine?

Người Palestine đã đưa ra ba lời phàn nàn lớn với chính quyền Donald Trump về vấn đề Jerusalem, nhưng phần lớn bị thất bại bởi sự hậu thuẫn của Saudi Arabia đối với kế hoạch hòa bình của Trump.

Palestine giận dữ trước những quyết định của Tổng thống Mỹ Donald Trump về vấn đề thừa nhận Jerusalem là thủ đô của Israel. Sự giận dữ này càng dâng cao sau khi chính quyền Washington đưa ra tuyên bố tiếp theo vào hôm thứ Sáu, ngày 15 tháng 12.

Đại diện Nhà Trắng cho biết: "Chúng ta không thể hình dung ra bất kỳ tình huống nào mà bức tường Bức tường phía Tây (tức “Bức tường Than khóc”ở Đông Jerusalem) sẽ không thuộc về Israel. Tuy nhiên, như Tổng thống Donald Trump đã nói, những ranh giới cụ thể của chủ quyền của Israel sẽ là một phần trong thỏa thuận về tình trạng cuối cùng”.

Cùng tuyên bố trên là thông báo rằng, Phó Tổng thống Mike Pence sẽ thăm viếng bức tường phía Tây vào ngày 20 tháng 12 tới, trong chuyến đi Trung Đông của mình.

Cách đây không lâu, chính Tổng thống Trump đã viếng thăm bức tường phía Tây vào ngày 22 tháng 5. Tuy nhiên, khi đó các nhân viên an ninh Mỹ loại trừ các đối tác Israel của họ khỏi việc bảo vệ chuyến viếng thăm này, tuyên bố “nó diễn ra bên ngoài biên giới lãnh thổ của Israel”.

Tuy nhiên, chỉ tám tháng sau, Trump đã khôi phục lại chủ quyền của Israel đối với bức tường phía Tây, bao gồm cả khu tổ hợp của Đền Do thái, trong khoảng thời gian vị phó Tổng thống của ông cầu nguyện ở đó.

Đối với người Palestine, đây là một sự thay đổi chính trị của Trump trong chiến lược hậu thuẫn Israel và hậu quả của nó là sự mất uy tín của Mỹ như một nhà trung gian khách quan trong cuộc tranh chấp Palestine-Israel, lập trường mà họ đã giữ vững trong mấy thập kỷ qua.

Chính quyền Palestine ở Ramallah đã nhắc lại nhưng luận điểm này vào hôm 16/12, sau khi tuyên bố sẽ tẩy chay cuộc thăm viếng của ông Pence và cắt đứt liên lạc với Washington - một quyết định mà không rõ họ có thể duy trì trong một thời gian dài hay không.

Nhưng điều thực sự làm họ buồn bực hơn là lập trường ủng hộ Israel của Trump đối với Jerusalem đã được sự tán đồng của Saudi Arabia, là minh chứng xác thực nhất cho thấy, một người ủng hộ lâu đời đối với Palestine là chính quyền Riyadh đã thực sự thay đổi quan điểm.

My-Saudi ke hiem nhung Palestine khong cui dau dang Jerusalem cho Israel

Mỹ và Saudi Arabia đã phớt lờ Palestine, trao Jerusalem cho Israel

Ấn tượng nhất trong những tuần gần đây là con rể của Trump - Jared Kushner, đã đạt được sự đồng thuận với hoàng tử Saudi Arabia là ông Muhammed bin Salman (Hoàng tử Muhammed) về một kế hoạch mới để giải quyết cuộc xung đột giữa Israel và thế giới Ả Rập, bắt nguồn căn bản từ những vấn đề cốt lõi truyền thống, vốn trước đây đã quét sạch mọi nỗ lực hòa bình trong quá khứ.

Những nét chấm phá đầu tiên của kế hoạch này xuất hiện trên các trang viết của The New York Times (NYT) ngày 11 tháng 11, với tựa đề "Đội ngũ của Trump bắt đầu soạn thảo ‘Kế hoạch Hoà bình Trung Đông’". Kế hoạch này đã được Washington nhanh chóng thúc đẩy, do ba yếu tố sau:

Thứ nhất là: Nó được sự ủng hộ của hoàng tử Saudi Arabia và Tổng thống Ai Cập Abdel-Fatteh El-Sisi.

Thứ hai là: Sự không chắc chắn của tương lai của ông Benjamin Netanyahu, khi Thủ tướng Israel phải đối mặt với các cuộc điều tra của cảnh sát kéo dài chống lại ông ta, đã buộc Mỹ và Saudi phải tiến hành kế hoạch trong thời gian ông còn tại vị.

Thứ ba là: Sự mất kiên nhẫn vào Chủ tịch Palestine Mahmoud Abbas, người đã sụt giảm uy tin của mình, do cái tuổi 82 và nạn tham nhũng tràn lan ở Ramallah, được phản ánh trong cuộc thăm dò dư luận mới nhất của Palestine vào ngày 7-10. Kết quả cuộc thăm dò cho biết, bình quân 70% dân chúng Palestine thấy ông nên nghỉ hưu, trong đó 84% ở Khu bờ Tây sông Jordan (bờ Tây) và 26% ở Dải Gaza. Do đó, kế hoạch này cần phải được thực hiện trong thời điểm ông Abbas còn nắm quyền.

Có thể nói rằng, tuyên bố Jerusalem của Donald Trump không phải là hành động bộc phát, Washington đã rất khôn ngoan khi chọn đúng thời điểm người Palestine yếu kém nhất về lãnh đạo để thúc đẩy kế hoạch giải quyết cuộc tranh chấp giữa Israel và Palestine, theo hướng có lợi cho Tel Avip.

Tương lai của Jerusalem phụ thuộc vào Fatah hay Hamas?

Một tuần trước khi bài báo của NYT được xuất bản, nhà lãnh đạo Palestine Mahmoud Abbas đã tiến hành một cuộc viếng thăm khẩn cấp Riyadh để gặp Hoàng tử Muhammed. Kể từ đó, một chuỗi các sự kiện có liên quan đến Jerusalem đã diễn ra sau cuộc trò chuyện của họ.

Theo một báo cáo, hoàng tử Saudi Arabia đã buộc nhà lãnh đạo Palestine vào một kế hoạch do Mỹ - Saudi Arabia vạch ra. Kế hoạch này sẽ tuyên bố rằng: Abu Dis - một ngôi làng nằm ở rìa phía đông Jerusalem, sẽ là thủ đô của nhà nước Palestine tương lai.

Nhà nước đó sẽ có chủ quyền hạn chế ở các khu vực của Bờ Tây; tất cả các cộng đồng Do Thái vẫn giữ nguyên; Đông Jerusalem không được tuyên bố là thủ đô của nhà nước Palestine; và dĩ nhiên là “quyền trở về” của người Palestine với ranh giới trước năm 1967 đã bị bỏ qua.

Mặc dù Palestin bác bỏ tất cả các báo cáo này, nhưng những nguồn tin đáng tin cậy cho thấy thỏa thuận này có thể biến thành hiện thực. Theo giới truyền thông, những nét lớn trong kế hoạch được hình thành qua các cuộc nói chuyện giữa Hoàng tử Saudi với nhà lãnh đạo Palestine nhấn mạnh vào những điểm sau:

Một là: Riyadh đã chính thức từ bỏ yêu cầu tiên quyết mà trước đây chính họ đã đưa ra là “chính quyền Tel Avip phải chấp nhận một Nhà nước Palestine với thủ đô là Đông Jerusalem”.

Hai là: Kế hoạch hòa bình cũ của Saudi Arabia và khối Ả Rập đưa ra năm 2003 về việc thành lập một biên giới tạm giữa hai nước, là một văn bản “đã chết”. Sau khi Kế hoạch Hòa bình ban đầu của Saudi Arabia (được gọi là “Kế hoạch A”) tan vỡ, cần phải xây dựng “Kế hoạch B”.

Ba là: Kế hoạch B về cơ bản như sau: Nhà nước Palestine sẽ được thành lập ở dải Gaza cùng với những vùng lãnh thổ lớn được nối từ Bắc Sinai. Ai Cập đã đồng ý với đề cương này. Thỏa thuận này về cơ bản sẽ không liên quan đến yêu cầu của Palestine về việc khôi phục ranh giới trước năm 1967 cho nhà nước của họ.

Bốn là: Khi ông Abbas hỏi điều gì sẽ xảy ra với Bờ Tây, Hoàng tử Saudi trả lời rằng: "Chúng ta sẽ tiếp tục đàm phán về vấn đề này." Và khi nhà lãnh đạo Palestine hỏi thêm: “Còn về Jerusalem, các khu định cư, khu vực B và C?”, câu trả lời của Muhammed là: "Đây sẽ là vấn đề đàm phán giữa hai bên, và chúng tôi sẽ giúp các bạn (tức Palestine)".

Các báo cáo này bị các quan chức Palestine kịch liệt phủ nhận, và mặc dù không có nguồn chính thức nào khác, kể cả từ Hoàng tử Muhammed xác nhận điều này, vẫn có nhiều người cho rằng, Saudi và chính quyền Palesstine ở Ramalah đã đạt thỏa thuận về vấn đề này.

 

  

Con rể của Trump - Jared Kushner, là người gốc Do Thái và có quan hệ rất khăng khít với Saudi Arabia

Tuy nhiên, có thể là chính quyền Fatah ở Ramalah chấp thuận được giải pháp này, nhưng còn Hamas ở Dải Gaza lại là chuyện khác. Đồng thời, đối với đại đa số dân chúng Palestine, dù có chết thì họ cũng không để Israel độc chiếm Jerusalem (để ngỏ giải pháp chia đôi); hơn nữa quy chế sở hữu Jerusalem không còn là chuyện riêng của Palestine và Israel, mà đã trở thành vấn đề chung của người Do Thái, người Kito giáo và người Hồi giáo trong cả khu vực.

Sau những lời cầu nguyện hôm thứ sáu trong các nhà thờ Hồi giáo ở Gaza, ngày 15 tháng 12, một số người biểu tình tại lực lượng biên phòng Israel đã lần đầu tiên trưng ra những tấm áp phích khổng lồ với hình ảnh của Tướng Qassem Soleimani, Tư lệnh đặc nhiệm Al-Qods của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran.

Hiện nay, ông Mahmoud Abbas đang trong tình thế vô cùng khó xử. Ngay cả khi ông cố gắng đưa đất nước cách xa khỏi Hoa Kỳ, ông cũng không thể tách người Palestine khỏi hai quốc gia Ảrập hàng đầu là Saudi Arabia và Ai Cập, vốn là lãnh tụ của cả khối Ả rập ở Trung Đông.

Làm như vậy có thể đẩy chính quyền Ramallah do Fatah nắm giữ sa vào vòng tay của trục chống phương Tây, gồm: Thổ Nhĩ Kỳ-Iran-Hezbollah và ý thức hệ cứng rắn của nó. Có những dấu hiệu ban đầu cho thấy đối thủ của ông ở Dải Gaza là tổ chức cấp tiến Hamas, có thể chấp nhận con đường này.

Ngay cả trong trường hợp nếu Fatah đánh bại được uy tín của Hamas, thì người Palestine cũng chưa chắc đã chấp nhận phương án để Jerusalem về tay Israel và xung đột vẫn có thể bùng phát nhưng có thể kiểm soát được; còn nếu ảnh hưởng của Tehran có thể xâm nhập vào cộng đồng Palestine một cách vững chắc, Fatah sẽ mất dần vị thế của mình vào tay Hamas và sự đối đầu giữa Palestine với Israel sẽ đi theo một chiều hướng hoàn toàn mới, đó là “sự thù hận và chiến tranh”.

Do đó, giải pháp hiệu quả nhất vẫn là chia sẻ quyền sinh sống ở Jerusalem cho cả người Do Thái, người Kito giáo, người Hồi giáo và “không cho bên nào độc chiếm Jerusalem”; giải pháp thứ hai có thể được chấp nhận là thỏa thuận chia sẻ quyền sở hữu trên cơ sở đạt được sự đồng thuận của người Palestine và Israel.

Theo Thiên Nam/Báo Đất Việt

Ý kiến của bạn

   Mã xác nhận  

  •   
  •  

Tin khác

Thông tin doanh nghiệp