Du lịch và sức ép lên di tích “Chùa cầu Hội An”

(Đại lộ) – Lượng khách du lịch đổ về phố cổ Hội An ngày càng quá tải là một trong những nguyên nhân khiến di tích lịch sử văn hóa quốc gia - Chùa Cầu (TP Hội An, tỉnh Quảng Nam) xuống cấp nghiêm trọng. Thực trạng này vẫn là “bài toán khó” đối với chính quyền địa phương và các ngành chức năng bởi việc tu bổ Chùa Cầu còn gặp rất nhiều khó khăn.

Chùa Cầu đã “quá tuổi”

Giống như tên gọi – Chùa Cầu là ngôi chùa nằm trên chiếc cầu bắc ngang qua con lạch nhỏ trong khu đô thị cổ Hội An. Được xây dựng vào đầu thế kỷ 17 bởi các thương nhân Nhật Bản, sự kết hợp tinh tế giữa 2 cá thể kiến trúc tưởng chừng như không liên quan đến nhau là “Cầu” và “Chùa”, nhưng lại kết hợp với nhau một cách tinh tế, tạo nên một nét kiến trúc độc đáo. Đây là công trình duy nhất có gốc tích từ xứ sở Phù Tang trong lịch sử và được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia vào năm 1990.

Di tích Chùa Cầu tại TP Hội An, tỉnh Quảng Nam

Chùa Cầu nổi tiếng là địa điểm du lịch hút khách tại Hội An. Theo Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An, mỗi ngày trung bình có 4.000 lượt khách qua lại tham quan Chùa Cầu. Trải qua thời gian cùng với sự tác động của thiên nhiên, tình trạng xuống cấp ở di tích này đã diễn ra từ nhiều năm nay và ngày càng nguy hại. Các hạng mục được làm từ gỗ dường như “quá tuổi”, không còn đủ chắc chắn. Phần kết cấu trên của Chùa Cầu (thượng bộ) gồm phần cầu và miếu (chùa) đang có độ tách rời nhỏ, riêng phần mái nhiều chỗ đã bị dột. Mỗi khi có mưa, nước từ mái thấm xuống làm ảnh hưởng các hạng mục bằng gỗ của công trình. Đặc biệt, trước tác động từ bên ngoài như dòng chảy của nước và bão, lụt cũng ảnh hưởng lớn đến di tích.

Ông Phan Ngọc Trâm (TP Hội An, tỉnh Quảng Nam) cho hay: “Mặc dù đã trải qua nhiều lần trùng tu, bảo tồn nhưng Chùa Cầu hiện nay vẫn đang xuống cấp nghiêm trọng. Khi đứng trên cầu tôi có thể cảm nhận được sự rung lắc. Một số đoạn trên cầu bị nứt, thủng có thể nhìn thấy nước bên dưới chân cầu. Tôi nghĩ chính quyền cần sớm vào cuộc để gìn giữ nguồn tài nguyên vô giá này của phố cổ Hội An”.

Tìm giải pháp giảm áp lực cho Chùa Cầu

Từ tháng 8/2016, UBND tỉnh Quảng Nam và TP Hội An đã tổ chức hội thảo quốc tế về bảo tồn, trùng tu Chùa Cầu với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhiều nhà nghiên cứu của Việt Nam và Nhật Bản. Biện pháp được đề xuất là hạ giải, tức là tháo rời di tích và đánh dấu từng cấu kiện một để cái nào hư là thay thế và lắp ráp theo thứ tự, nhưng nếu Chùa Cầu bị tháo dở bung ra thì sẽ gây cú sốc rất lớn cho người dân và du khách. Bài toán này vẫn gây nhiều tranh cãi giữa các nhà khoa học và nhà quản lý nên từ đó đến nay vẫn chưa thống nhất giải pháp cụ thể, việc lập hồ sơ dự án về tôn tạo Chùa Cầu vẫn chưa được thực hiện.

Trước thực trạng trên, TP Hội An đã có những biện pháp tu bổ tạm thời nhằm hạn chế sự xuống cấp của di tích như gia cố bằng gỗ, làm hệ thống dặm đỡ, làm cầu tạm để người dân và du khách vừa ngắm vẻ đẹp Chùa Cầu từ cầu tạm vừa không gây áp lực lên Chùa Cầu. Cùng với đó, Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An giao cho hướng dẫn viên khu vực Chùa Cầu phải làm nhiệm vụ điều tiết, quy định số người tham quan phải đi theo từng nhóm (mỗi nhóm không quá 40 người) để giảm tình trạng quá tải. Tại vị trí Chùa Cầu, thành phố cũng đã lắp đặt 8 camera thông minh do Úc tài trợ để quan sát số lượng, tỷ trọng người qua lại nhằm giảm tối đa tác động lên Chùa Cầu.

Ông Nguyễn Văn Sơn - Phó Chủ tịch UBND TP Hội An thông tin, tháng 12 tới, vào dịp kỷ niệm 20 năm Hội An được công nhận là Di sản văn hóa thế giới, UBND TP Hội An sẽ tổ chức một hội thảo khoa học nữa để quyết định giải pháp thực hiện việc tu bổ Chùa Cầu.

Nhiều hạng mục bằng gỗ xuống cấp nghiêm trọng

Hiện nay, nguồn vốn chủ yếu để gia cố Chùa Cầu được sử dụng từ kinh phí chống bão lụt hàng năm của Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An. Điều vướng mắc là khó khăn trong quyết toán dự án cũ. Ông Nguyễn Chí Trung – Giám đốc Trung tâm cho biết, từ năm 2008, dự án tu bổ Chùa Cầu với các hạng mục đã triển khai trước đây có 3 gói thầu riêng gồm: cải tạo vét hồ điều hòa, làm trạm bơm cùng mương nước dưới chân cầu và hạ giải Chùa Cầu, hiện các hạng mục này chưa quyết toán xong. Theo quy định của Luật Di sản, muốn lập hồ sơ dự án mới phải quyết toán dứt điểm các dự án cũ. Ông Trung đề nghị chính quyền cấp trên cần sớm giải quyết tồn đọng để lập hồ sơ bổ sung cho việc triển khai trùng tu dự án.

Trên cơ sở đó, ông Nguyễn Thanh Hồng - Giám đốc sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Quảng Nam cho biết, kinh phí trùng tu Chùa Cầu đối với TP Hội An và tỉnh Quảng Nam không phải là vấn đề lớn mà vấn đề là làm sao đảm bảo được tính nguyên tắc khoa học, đảm bảo được kết quả trùng tu. Quảng Nam và Hội An sẽ ưu tiên tập trung để tu bổ, bảo vệ di tích Chùa Cầu. Dự án làm sạch nước ở khu vực ven Chùa Cầu để giảm tối thiểu mùi hôi bốc lên vào mùa nắng đã được đưa vào và mang đến nhiều tín hiệu tích cực, cảnh quan du lịch cũng được đảm bảo.

“Đối với việc trùng tu di tích, hiện nay TP Hội An đang xây dựng đề án tổng thể và chuẩn bị trình lên Thủ tướng để xin cơ chế đặc biệt bảo tồn đô thị cổ Hội An chứ không chỉ riêng Chùa Cầu”, ông Hồng cho biết thêm.

Phố cổ không chỉ là trái tim của cư dân Hội An. Đó là di sản của nhân loại. Hiện nay, việc thành phố Hội An nỗ lực tìm các giải pháp làm giảm sức ép của sự phát triển du lịch là cần thiết. Nhưng quan trọng hơn hết, sự tồn tại bền vững của một di sản phụ thuộc phần lớn vào ứng xử của cộng đồng, chứ không thể chỉ trông chờ sự vào cuộc của chính quyền thành phố. Đây cũng chính là điều kiện để Hội An có cơ hội phát triển du lịch mà không đánh mất giá trị văn hóa được gìn giữ bao đời nay.  

Thu Nga/VTOTO

Ý kiến của bạn

   Mã xác nhận  

  •   
  •  

Tin khác

Thông tin doanh nghiệp